نوشته‌ها

صنایع دستی کوروش استور

همه چیز درباره صنایع دستی فلزی و انواع آن

صنایع دستی فلزی و انواع آن

بیشینه این هنر جالب به حدود سه هزار سال پیش در استان زیبای کرمانشاه بر میگردد.فلزکاران و آهنگران ابزار آلاتی مثل چاقو، نعل، رکاب و … می ساختند. میخواهیم به چند مورد از ابزار آلات صنایع دستی فلزی بپردازیم.

چاقو

این ساخته دست دارای انواع مختلفی می باشد که در استان کرمانشاه با استفاده از اسم رمزی که روی آن ایجاد می کنند، شناسنامه کرمانشاهی به آن میزنند. معمولا چاقو را لعاب نمی زنند زیرا بر این باورند که از کاربرد آن کم می شود.جالب است بدانید تیغه چاقوی کرندی به قدری محکم است که می توان به وسیله آن، آهن را تراشید.

دسته چاقو معمولا از جنس شاخ گوزن، شاخ بز یا چوب های سخت می باشد.

بلور برنجی

جنس این نوع سازه لوله ای از جنس برنج است و بیشینه آن به هزار سال پیش می رسد و در مناطق غربی کشور رونق بیشتری دارد.این سازه سنتی از لحاظ کاربرد به دو بخش تقسیم می شود که :

1.به عنوان ساز

2.به عنوان بافت صنایع دستی نظیر دوار و کشی

استفاده می شود.

زنگ

جنس این سازه دستی و سنتی از فلز برنج یا مسی می باشد. آهنگران زنگ را به شکل استوانه و یک میله در داخل آن می سازند. از این نوع سازه دستی بیشتر برای آویزان کردن به گردن گوسفند و بز استفاده می شد تا اگر حیوان درنده ای به آن ها حمله کرد صدای آن بلند شود وبقیه گله و صاحب گله را بیدار کند.

نعل

سابقه این سازه به سه هزار سال پیش باز می گردد که در بخش های کوهستانی بسیار ویژه و مهم بود.مراحل ساخت نعل به این صورت است که در ابتدا به وسیله قطعه ای فلز و کوره، سندان، چکش، با روش کوبیدن و در نظر گرفتن سایز سم اسب، نعل ساخته می شد. در مرحله دوم به وسیله کارد سم اسب را تراش داده می شود.

نعل تراش

این نوع کارد دارای دسته چوبی و قوی است که طبق سلیقه خود آهنگر می باشد. شکل این مدل کارد شبیه به داس است.

مسقل

کاربرد این سازه دستی برای تیز کردن و سیقل دادن ابزار های فلزی می باشد. طرز ساخت مسقل به این صورت است که یک تکه فلز خشک که دو بار آبگیری و یک بار روغن دهی شده را یه شکل دلخواه خود در می آورند. مهم است که در مراحل ساخت مسقل، لبه و دسته ای نیز تعبیه شود که فردی که مشغول کار کردن با این سازه است، دچار اذیت نشود. اما امروز به علت استفاده از ابزار آلالت صنعتی، استفاده از مسقل بسیار کمتر شده است.

ترازو دو کفه

سابقه این مورد از سازه فلزی به هزارسال قبل برمی گردد.مراحل ساخت آن به روش کوبیدن می باشد.دو قطعه فلز را به این روش می سازند و سپس چوب خراطی شده ای که دارای دستگیره ای در وسط آن می باشد، به کمک یک حلقه به آن وصل می کنند. هر کفه آن توسط 3 تکه زنجیر که بین 70 تا 80 سانتی متر طول دارند با حلقه هایی به آن ها وصل می شوند.

قشاو

این سازه فلزی دارای دسته می باشد و شکلی شبیه به جارو دارد که در گذشته برای خاراندن اسب ها از آن استفاده می شد. این مدل صنعا دست بیشتر در گذشته رونق بسیاری داشته است.

رکاب

پیشینه رکاب به 3 هزار سال قبل بر می گردد. روش ساخت رکاب کوبیدنی و چفت و بست می باشد. این سازه دستی یکی از بخش های اصلی تجهیزات اسب می باشد. برخی از این رکاب ها بر طبق سلیقه دارای طرح و نقش های زیبا می باشند. در گذشته معمولا زین اسب بزرگان دارای نقش های بسیاری بوده است.

کوبه

در گذشته ساخت کوبه های درب در ایران بسیار رونق داشته است و شغل بسیاری از مردم بوده است اما به مرور زمان و پیشرفت این صنعت و تولیدات قالبی، این صنعت روبه منسوخ شدن است.

پا بند

این سازه دستی همانند کوبه می باشد و با هنر دست ساخته می شود. پا بند دارای دو نوع کلید دار و بدون کلید می باشد. طرح و نقش های زیبا بر روی این نوع سازه دستی، بیشتر برای بزرگان بوده است.

زنجیر

زنجیر نیز در گذشته یک سازه دستی بود اما امروزه زنجیر های قالبی جای آن را گرفته است.

ادامه مطلب …